##******************************************************************** ## ## akulavIratantram of the school of Matsendryanatha edited by P.C. Bagchi, Calcutta, 1934 ## ## ## Data entered by the staff of Muktabodha ## ## Copyright (c) Muktabodha Indological Research Institute ## THIS TEXT FILE IS FOR REFERENCE PURPOSES ONLY. ## ## Encoded in Harvard-Kyoto transliteration ##******************************************************************************************** [A] zrImacchandapAdakebhyo namaH | zrImInasahajAnandaM svakIyAGgasamudbhavam | sarvamAdhAragambhIramacalaM vyApakaM param | mAyAmalavinirmuktaM mInanAthaM namAmyaham || athAtaH sampravakSyAmi akulavIraM mahadbhUtam | guhyAd guhyataraM guhyaM siddhasadbhAvasantatiH || 1 || anugrahAya lokAnAM siddhanAthena bhASitam | gopanIyaM prayatnena yadIcchan zAzvataM padam || 2 || saMsArArNavamagnAnAM bhUtAnAM mahadAzrayam | yathA nadInadAH sarve sAgare samupAgatAH || 3 || tathA akulavIreSu sarvadharmA layaGgatAH | sarvAdhAramazeSasya jagataH sarvadA prabhuH || 4 || sahajAnandaM na vindanti sarvadharmasamAsRtAH | ajAnantamalairgrastA mahAmAyAndhacchAditAH || 5 || zAstrajAlena santuSTA mohitAstyajayantitAH (?) | na vindanti padaM zAntaM kaulAnAM niSkalaM gurum || 6 || saMvAdayanti ye kecin nyAyavaizeSikAstathA | baudhAstu arihantA ye somasiddhantavAdinaH || 7 || (p. 85) mImAMsa paJcasrotAzca vAmasiddhAntadakSiNAH | itihAsapurANaJca bhUtatatvantu gAruDam || 8 || ebhiH zaivAgamaiH sarvaiH parokSaJca kriyAnvitaiH | savikalpasiddhisaJcAraM tat sarvaM pApabandhavit || 9 || vikalpabahulAH sarvairmithyAvAdA nirarthakAH | na te muJcanti saMsAre akulavIravivarjitAH || 10 || sarvajJaM sarvamAsRtya sarvato hitalakSaNam | sarveSAM siddhistatrasthA sarvasiddhiJca tatra vai || 11 || yatrAsau akulavIro dRzyate sarvatomukham | taM viditvA paraM rUpaM mano nizcalatAM vrajet || 12 || zabdarUparasasparzagandhaJcaivAtra paJcamam | sarvabhAvAzca tatraiva pralINAH pralayaM gatAH || 13 || bhAvAbhAvavinirmukta udayAstamanavarjitaH | svabhAvamatimataM zAntaM mano yasya manomayam || 14 || akulavIramiti khyAtaM sarvAdhAraparAparam | nAdhAralakSabhedantu na nAdagocare paThet || 15 || hRdi sthAne na vaktre ca ghaNTikA tAlarandhrake | na iDA piGgalA zAntA na cAstIti gamAgame || 16 || na nAbhicakrakaNThe ca na zire naiva mastake | tathA cakSurunmIlane ca na nAsAgranirIkSaNe || 17 || na pUrakakumbhake tatra recake (ca) tathA punaH | na bindubhedake granthau lalATe na tu vahnike || 18 || (p. 86) pravezanirgame naiva nAvAhanavisarjanam | na karaNairnAsanaM mudrairnAmAse bhinnatAluke (?) || 19 || na nirodho na coddhAro nAtItAM cAlanaM na hi | na preryaprerakaJcaiva na sthAnannaiva cAzrayam || 20 || na cAtmanaiva tad grAhyaM grAhyAtItapadaM bhavet | etat pakSavinirmuktaM hetudRSTAntavarjitam | sabAhyAbhyantarantatra ekoccAraM carAcaram || 21 || na dUre na ca vai nikaTe na bharito na ca riktaka(H) | na unno na so'dhika ebhiH pakSairvivarjitam || 22 || yazca viMzAtmako hyeSa pudgala nAsti yatra vai | yatra lakSaM na vidyeta akulavIra sa ucyate || 23 || yasyaivaM saMsthitaM kazcit samarasa saMsthitaH | sa brahmA so harizcezaH sa rudro sa ca IzvaraH || 24 || sa zivaH paramadevaH sa somArkAgnikastathA | sa ca sAMkhyaH purANAzca arhantabuddha eva ca || 25 || svayaM devI svayaM devaH svayaM ziSyaH svayaM guruH | svayaM dhyAnaM svayaM dhyAtA svayaM sarvatra devatA || 26 || yAdRzena tu bhAvena puruSo bhAvayet sadA | tAdRzaM phalamA(va)pnoti nAtra kAryavicAraNAt || 27 || asyaiva hi nAmAni pRthagbhUtAni yogibhiH | anAma tasya gIyante bhrAntijJAnavimohitaiH || 28 || dharmAdharmasamAkliSTAvikalpatamazchAditAH | tena muJcanti saMsAraM narakaM yonisaMkulam || 29 || (p. 87) akulavIraM mahadbhUtaM yadA pazyanti sarvagam | sa bAhyAbhyantare nityaM ekAkAraM carAcaram || 30 || nistaraGgaM nirAbhAsaM padabhedavivarjitam | sarvAvayavanirmuktaM nirlayaM nirvikArajam || 31 || adRSTanirguNaM zAntaM tattvAtItaM niraJjanam | sarvajJaM paripUrNaJca svabhAvazcaivamakSayam || 32 || kAryakAraNanirmuktamacintyamanAmayam | mAyAtItaM nirAlambaM vyApakaM sarvatomukham || 33 || samatvaM ekabhUtaJca UhApohavivarjitam | akulavIraM mahadbhUtam astinAstivivarjitam || 34 || na mano na ca vai buddhirna cintAcetanAdikam | na kAlaH kalanAzaktirna zivo na ca indriyaH || 35 || na bhUte gRhyate so hi na sukhaM duHkhameva ca | na raso hi na sukhaM duHkhameva ca (?) || 36 || na raso virasazcaiva na kRto na ca jAyate | na cchAyA na ca tApastu na zIto na ca uSNavAn || 37 || na (dRzyate man) statra udayAstamanavarjitam | na sImA dRzyate tatra na ca tIrthyaM na caiva hi (?) || 38 || advaitamacalaM zAntaM saMgadoSavivarjitam | nirAkulaM nirvikalpaJca nibaddhaJca malakSaNam || 39 || anAthaM sarvanAthaJca unmanA madavarjitam | anigUDhamasandhiJca sthAvaraM jaGgameva ca || 40 || (p. 88) jvalajjvalanabhUmyA ca ApoJcaiva tathaiva ca | sarvaM samarasaM pUrNaM akulavIrantu kevalam || 41 || yasyaiSA saMsthitA muktiH sa mukto bhavabandhanAt | na tasya mAtApitA (vA)bAndhavaM na ca devatA || 42 || na yajJaM nopavAsaJca na kriyA varNabhedakam | tyaktvA vikalpasaMghAtam akulavIralayaM gatAH || 43 || na japo nArcanaM snAnaM na homaM naiva sAdhanam | agnipravezanaM nAsti hemantabhRgu nodanam || 44 || niyamo'pi na tasyAsti nopavAso vidhIyate | pitRkAryaM na karotAti tIrthayAtrAvratAni ca || 45 || dharmAdharmaphalaM nAsti na snAnaM nodakakriyA | svayaM tyaja sarvakAryANi lokAcArANi yAni ca || 46 || samayAcAravicAraJca kRtakA bandhakAni tu | saMkalpaJca vikalpaJca ye cAnye kila dharmiNaH || 47 || bhave yogI nirAcAro pazucAravivarjitaH | siddhizca vividhAkArA pAtAle ca rasAyanam || 48 || pratyakSaJca yA labdhaM na gRhnIyAt kadAcana | sarvaJca pAzajAlaJca adhomArgapradAyakaH || 49 || eteSu mocanA nAsti akulavIravivarjitAH | yathA mRtAH (na) jAnanti svAdaM kaTumadhurasya tu || 50 || tathA akulavIrantu na jAnanti svabhAvagam | yathA madirA mahAntasya kathitaM nevazakRte (?) || 51 || Page 89 to 96 missing (p. 97) rahasyaparamAnandamatiguhyaM sugopitam | lokAnAM ca hitArthAya siddhanAthena bhASitam || 39 || nirvikalpaM padaM zAntaM yatra lInaM parAparam | mokSasya tanmahAsthAnaM mantrarUpavivarjitam || 40 || tatraiva sRSTirUpeNa punastatra layaM gatA | kintena bahunoktena sarvabandhavivarjitam || 41 || akulavIraM yadA labdhaM tadA kiM kaulikaiH kramaiH | labdhvA tu mokSasadbhAvam akulavIraM malApaham || 42 || kaulamArge dvayo santi kRtakA sahajA tathA | kuNDalI kRtakA jJeyA sahajA samarase sthitA || 43 || preryaprerakabhAvasthA kRtakA sA'bhidhIyate | tataH sa pAtayed bhUmau mudrAmantrairniyojitaiH || 44 || Ahute patane cAnye karNajApena dhUpakaiH | etat sAdhyamidaM tattvaM (etad) dhyAnaJca dhAraNA || 45 || anekaiH karmasaMghAtaiH nAnAmArgavibhAvanaiH | vikalpakalalollolA udbhrAntA bhrAntacetasaH || 46 || hRdi zokena santaptA vyAsaGgAcca mahAbhayaiH | harSaviSAdasampannA zocyamAnA muhurmuhuH || 47 || tAvadbhramanti saMsAre kalpAkalpairbhavArNavaiH | dagdhabIjeSu saMbhUtiryathA naiva prajAyate || 48 || mUlachinne yathA vRkSe na prarohaM vidyate | akulavIragataM bhinnaM nAnAbhAvAnubandhanaiH || 49 || (p. 98) na badhyate yathA vimale rasaM vipralayaM gatam | tadvadkulavIre ca sattve bhrAbhrAkhya yadgataH (?) || 50 || timireNa yathAcchannamuditArkaM na pazyati | ajJAnamanastadvad bhrAntijAlavimohitA || 51 || akule vIre ca samprApte sarvametadvinazyati | dadhimadhye yathA sarpiH kASThe cAgniH sthito yathA || 52 || puSpe gandhastile tailaM vRkSe chAyA samAzritA | madyamadhye yathAnandaM dIpe prabhA samAzritA || 53 || padmamadhye ca kuNDalyA aGgapratyaGgameva ca | raktArthAkulavIre (?) ca tatsarvaM viniyojitam || 54 || bhAvA'bhAvAdisaMyuktaiH pratyayairdRSTigocaraiH | akulavIraM na jAnanti kRtakairmohitAtmanaH || 55 || pAzajAlanibaddhAzca mahAmAyAvimohitAH | na jAnanti padaM zAntamacintyaM nityasambhavaH || 56 || sarvavyApibhAvasthaM sthAnavarNavivarjitam | sarvabhUtasthitaM hyekamadhyeyaM dhyeyavarjitam || 57 || sa ca sarvagato bhAvaH sthire pUrNe nirantare | tatra mano vilInantu acalaM bhavatanmayam || 58 || manovRddhistathA cintyaM kSiptA tanmayatAM gatA | yathA tiSThati tattvasthaH zivaniSkalamavyaye || 59 || tadA tanmayatAM yAti nirmalaM nizcalaM padam | akulavIraM mahadbhutamekavIraM ca sarvagam || 60 || (p. 99) durlabhaM surasiddhAnAM yoginInAJca gocaram | kecid vadantIdaM dharmamidaM zAstramidaM tapaH || 61 || ayaM lokamimaM svargamidaM sAdhyamidaM phalam | idaM jJAnaJca vijJAnaM zuddhAzuddhamidaM param || 62 || jJeyaJca tattvakUTaJca yatra dhyAnaJca dhAraNA | tadAsau yoginI hyekaH nAnyastu hi dvitIyakaH || 63 || (a)nAgatantu gataJcaiva na gacchenna ca tiSThati | na bhUtaM na bhaviSyaJca sthitipralayavarjitam || 64 || na cAhaM pracitairdoSaiH lipyate na kadAcana | nAhaM kazcinna me kazcinna baddho na ca bAdhakaH || 65 || na mukto vai na ca na muktame (?) mokSasya ca spRhA | gacchaMstiSThan svapan jAgradbhUJjAno maithune'pi vA || 66 || bhayadAridrazokaizca vividhairbhakSaNaistathA | cikitsA naiva kurvIta indriyArthaiH kadAcana || 67 || Acaret sarvavarNaistu na tu bhakSyaM vicArayet | evaM sa carate yogI yathAraNye hutAzanaH || 68 || piNDabadhAJca nAnAsti avasthA mUrkhavAsanAm (?) | somazUnyastathA vahniprANAyAmavivarjitam || 69 || aprameyanirAbhAsaM dhAraNAdhyAnavarjitam | yena janmasahasrANi bhaktyA saMpUjito guruH || 70 || (p. 100) te labhanti mahAjJAnaM akulavIrantu mokSadam | yoginIrAkiNIcakre yasya bhaktiH sunizcalA || 71 || akulavIraM mahadbhUtaM gambhIraM gahanAmayam | piNDAtItaM yadA jJeyamapiNDaM piNDavarjitam || 72 || padavyaJjananirmuktaM vimalaM satatoditam | tallIne tanmayAtmAnaM vindate zvAzvataM padam || 73 || cintAtItaM bhavet so hi yogasaMyogavarjitam | nirvANaM vAsanAhInaM tRptAtmA ca nirAmayaH || 74 || tena labdhA na sandeho'malA malacchedanAH | tasya pravartate kSipraM tasyaiva sarvasarvagam || 75 || vedasiddhAntazAstrANi nAnAvidhAni zikhAni ca | tAni sarvANi mohAni kAyaklezairnirarthakam || 76 || vidyAhaGkAragrastAstu garvitAH kugatiM gatAH | anarthena ca santuSTA bahugranthArthacintakAH || 77 || akulavIraM na vindanti kRtakairmohitAtmanaH | garvitAnAM kuto jJAnaM granthakoTizatairapi || 78 || karpUrakuGkumAdInAM vastratAmbUlameva ca | kharavadbhavati tadbhAraM sarvaM tasya nirarthakam || akulavIraJca dehasthaM yadA pazyati sarvagam || 79 || dharmAdharmaphalaM nAsti nodakaM tIrthasevanA | na kriyA satyazaucaM vA karmakANDe na bhAvanA || 80 || (p. 101) na tasya karmakarmANi lokAcArANi yAni ca | caritAH samayAcArA janairbhrAntivimohitaiH || 81 || akulavIraM na jAnanti kiM viziSTaM kutaH sthitam | kRtakA bandhanA loke kalpitAzca kupaNDitaiH || 82 || saMkalpavikalpaJca kalAkarmANi yAni ca | siddhayo vividhA loke pAtAlaM ca rasAyanam || 83 || pratyakSaJca yadA labdhaM na vigRhNIyAt kadAcana | sarve te pAzabaddhazca adhomArgapradAyakAH || 84 || na caitairmuktiH saMsAre akulaM vIravarjitAH | yathA madiramAnandaM kathitaM naiva jAyate || 85 || tadvadakulavIrAkhyaM svasaMvedyaniropaNam | na jAnanti narA mUDhAH sArAt sArataraM param || 86 || tAvad bhrAntivimugdhAtmA yAvattalaM na vindati | cintAtIte yadA yogI sa yogI yogacintakaH || 87 || viraktA vAsanA yasya tRptAtmA ca nirAmayaH | tAvad bhramanti mohAtmA nAnAbhAvAnubandhanaiH || 88 || yAvat samamekatvaM paramAnandaM na vindati | mUrkhANAM ca yathAzAstraM kumArIsuratiM yathA || 89 || akulavIraM vindanti kathyamAnaiH kumArikAH | dizavezavinirmuktaM sthAnavarNavivarjitam || 90 || (p. 102) nirAkulaM nirvikalpaM nirguNaJca sunirmalam | anAthaM sarvanAthaJca pramAdonmAdavarjitam || 91 || ghananiviDani(H)sandhisthAvare jaGgameSu ca | jale jvalane tathA pavane bhUmyAkAze tathaiva ca || 92 || sarvatra samarasaM bharitamakulavIrantu kevalam | taM jJAtaM yena dehasthaM sa muktaH sarvabandhanAt || 93 || na tasya kriyAbandhena na vedyaM na ca vedanA | na yajJo nopavAsazca na caryA na kriyodayaH || 94 || na varNo varNabhedazca akulavIraM yadAgatam | na jApo nArcanAgnInAM na homo naiva sAdhanam || 95 || nAgnipravezanantasya mantrapUjAcaraNodakam | niyamAzca na tasyAsti kSetrapIThe ca sevanaiH || 96 || na kriyA nArcanAkAdyairna tIrthAni vratAni ca | nirAlambapadaM zAntaM tathAtItaM niraJjanam || 97 || sarvajJaparipUrNaJca svabhAvena vilakSyate | kAryakAraNanirmuktamacintitaJca anAmayam || 98 || mAyAtItaM nirAlambaM vyApakaM sarvatomukham | svadehe saMsthitaM zAntamakulavIraM taducyate || 99 || samastamekadAbhUtaM dvaitAbhAvavivarjitam | akulavIraM mahadbhUtamastinAstivivarjitam || 100 || (p. 103) manobuddhicittastacittA naiva svacetanA (?) | na kAlakalanA caiva na zaktizca na cendriyaH || 101 || na bhUte gRhyate so hi na duHkhaM sukhameva ca | na raso'dhirasazcaiva kRtakaM naiva kArakam || 102 || na cchAyA nAtapo vahnirna ca zItoSNavedanA | na dinaM rAtrimityuktamudayAstamanavarjitam || 103 || na mano dRzyate tatra norddhamadhyaM ca jJAyate | akSobhyamacalaM zAntamIdRzaM tattvanirNayam || 104 || yAdRzena tu bhAvena puruSo bhAvayet sadA | tAdRzaM phalamApnoti nAtra kAryavicAraNAt || 105 || evaJca kulasadbhAvamavAcyaM paramAmRtam | agamyaM gamyate kasmAd bhrAntijJAnavimohitAH || 106 || na dUre nikaTe caiva pratyakSaM na parokSatA | na bharito na rikto vA nipuNo nApi cAdhikaH || 107 || etat pakSavinirmukto hetudRSTAntavarjitaH | kRtakairmohitA mUDhAH karmakANDaratAstu ye || 108 || na teSAM muktiH saMsAre narake yonisaMkule | akulavIraM mahadbhUtaM yadA pazyati sarvagam || 109 || sabAhyAbhyantaraikatvaM sarvatraiva vyavasthita(m) | nistaraGgaM nirAbhAsaM padacchedavivarjitam || 110 || sarvAvayavanirmuktaM nirvikAraJca nirmalam | adRzyaM nirguNaM nityaM nirNirodhaJca nizcalam || 111 || (p. 104) na dhyAnaM dhAraNA naiva na sthAnaM varNameva ca | na recakaM pUrakaJcaiva narodghAtaJca (?) kumbhakam || 112 || na cAntamAdimadhyasthaM na sato vRddhireva ca | grAhyagrAhakanirmuktagranthAtItaJca yadbhavet || 113 || etaiH sarvairvinirmuktaM hetudRSTAntavarjitam | sabAhyAbhyantaraikatvaM sarvatraiva vyavasthitam || 114 || samarasAnandarUpeNa ekAkAraM carAcare | ye ca jJAtaM svadehasthamakulavIraM mahadbhUtam || 115 || yasyA (?) vazaM sthitaH kazcit samarasaM rasasaMsthitam | sa brahmA sa harizcaiva sa rudraJcai(ve)zvarastathA || 116 || sa zivaH zAzvato devaH sa ca somArkazaGkaraH | sa vizAkhyo mayUrAkSo arhanto budhameva ca || 117 || svayaM devi svayaM devaH svayaM ziSyaH svayaM guruH | svayaM dhyAnaM svayaM dhyAtA svayaM sarvezvaro guruH || 118 || sarvajJaH sarvamAsRtya sarvato hitalakSaNaH | sarvayoginI tatrasthA sarve siddhAzca tatra vai || 119 || sarvaM sarvArthakaM caiva sarvajJAnazca tatra vai | yathAsau mahArthaJca akulavIramiti smRtam || 120 || zabdaH sparzo raso rUpaM gandho vadyANipama ca (?) | sarve bhIrAzca (?) tatraiva ye pralInAH pralayaM gatAH || 121 || nAdhAre dhyeyalakSye ca na nAdagocare pare | na hRdi nAbhikaNThe vA vaktre ghaNTikarandhrayoH || 122 || (p. 105) na iDA piGgalA caiva suSmaNA ca gamAgamaiH | na nAbhicakre kaNThe ca na zire binduke tathA || 123 || cakSukarNonmIlanaM naivaM nAsikAgranirIkSaNe | na pUrake kumbhake caiva recake ca tathA punaH || 124 || na bindubhedagranthau ca lalATe na ca candramAH | praveze nirgame caiva zikhA Urddhve na binduke || 125 || na karairna sarairmudraiH nAkAze vAyumaNDale | na cApe candrasUrye ca bhAvAbhAve samAgame || 126 || anaupamyaM nirAlambaM pakSApakSavivarjitam | ajJAnamalagrastAtmA mahAmAyAvimohitAH || 127 || zAstrArthena vimuDhAtmA mohitA viduSo janAH | na vidanti padaM zAntaM kaivalyaM niSkriyaM gurum || 128 || saMkhyAdayazca ye kecit nyAyavaizeSikAstathA | bauddhArahantAzca ye kecit somasiddhAntadakSiNAH || 129 || mImAMsA paJcarAtraJca vAmadakSiNakaulikAH | itihAsapurANAni bhUtatattvaJca gAruDam || 130 || ete caiva samAH sarve kecit vA('pi) kriyAnvitAH | vikalpasiddhidAH sarve tadvidurna ca paNDitAH || 131 || vikalpabahulAH sarve mithyAvAdanirarthakAH | na te mucyanti saMsAre akulavIravivarjitAH || 132 || yAni kAni ca sthAnAni girirnagarasAgaram | sarvatra saMsthitaM nityaM sthAvare jaGgameSu ca || 133 || (p. 106) paJcabhUtAtmakaM sarve yat kiJcit sacarAcaram | zivAdyadevaparyantaM sarvaM tatraiva saMsthitam || 134 || IdRzaM yoginaM dRSTvA upasarpanti ye narAH | gandhaiH puSpaizca dhUpaizca khAnapAnAdibhakSaNaiH || 135 || tarpayanti ca ye bhaktAstrividhaizcaivAntarAtmanA | te'pi bandhaiH pramucyanti muktimArgI na (?) kAGkSiNaH || 136 || brahmendraviSNurudraJca arahantA buddhameva ca | viSAkhyo mayUrAkSa (?) ye ca RSayastapodhanAH || 137 || devAdibhyo narendrAzca ye cAnye mokSakAGkSiNaH | te (sarve) mokSamicchanti akulavIrantu mokSadam || 138 || athAnyaM saMpravakSyAmi bhinnAvasthAM svabhAvagaH | pUrvaM yaduktA sarve anvayamArge tvakaulike (?) || 139 || * * * * * * * * * * * * * * * * | * * * * * * * * * * * nAtra saMzayaH | paramAmRtasantRptAH sahajAnandaM ca kevalam || 140 || na jarAsteSAM na mRtyuzca na zoko duHkhameva ca | sarvavyAdhiharazcaiva na punarbhavasaMbhavaH || 141 || akulavIraM sthitaM divyaM siddhanAthaprasAdataH | sarvataH sarvadA zuddhaH sarvataH sarvadA prabhuH || 142 || iti macchendrapAdAvatArite kAmarUpisthAne yoginI prasAdAllabdha(m) akulavIraM samAptam ||